ชุดทดลองรีสไปโรมิเตอร์
ความเร็วปกติ: 1 นาทีในแบบจำลอง ≈ 1 วินาทีจริง
อ่างน้ำคงที่ที่ 25 °C ก๊อกยังเปิดอยู่ กดเริ่มทดลองเพื่อปิดก๊อกและจับเวลา 10 นาที
ตัวแปรและแบบจำลอง
ตัวแปรในการทดลอง
- ตัวแปรต้น
- อุณหภูมิอ่างน้ำ 20–35 °C
- ตัวแปรตาม
- อัตราการใช้ O₂ ของถั่วเขียวงอก
- ตัวแปรควบคุม
- ถั่วเขียวงอก 10 g, หน้าตัดหลอด 1 mm², เวลาวัด 10 นาที
อัตราการใช้ O₂ ตามอุณหภูมิ
Q₁₀ = 2: อัตราเพิ่มเป็น 2 เท่าทุก 10 °C เป็นแบบจำลองอย่างง่ายสำหรับช่วง 20–35 °C
อ่านปริมาตรจากระยะ
อัตราการใช้ O₂ = ปริมาตร O₂ ÷ เวลา โดยอ่านระยะที่หยดสีเคลื่อนเข้าหาหลอด
ส่วนประกอบและการสังเกต
- ชุดทดลอง
- ถั่วเขียวงอกใช้ O₂ ส่วน CO₂ ที่ปล่อยออกมาถูก KOH ดูดซับ
- ชุดควบคุม
- ลูกปัดแก้วปริมาตรเท่ากับถั่ว ไม่มีการหายใจ หยดสีจึงอยู่นิ่งเมื่ออุณหภูมิคงที่
- อ่างน้ำ
- ควบคุมอุณหภูมิของทั้งสองหลอดให้เท่ากันก่อนเริ่มวัด
คีย์ลัดและวิธีใช้งาน
ผลการทดลอง
เปรียบเทียบอัตราการใช้ O₂ ที่อุณหภูมิต่าง ๆ กราฟแสดงผลที่วัดได้เทียบกับแบบจำลอง Q₁₀ = 2
| ครั้งที่ | อุณหภูมิ (°C) | เวลา (นาที) | ระยะ (mm) | O₂ (mm³) | อัตรา (mm³/min) | แบบจำลอง |
|---|---|---|---|---|---|---|
| ยังไม่มีผล ลองวัดที่ 20, 25, 30 และ 35 °C | ||||||
บันทึกเมื่อครบ 10 นาที ทดลองซ้ำแต่ละอุณหภูมิเพื่อเปรียบเทียบผล
อัตราการใช้ O₂ กับอุณหภูมิ
อธิบายสิ่งที่เห็น
ถั่วเขียวงอกหายใจระดับเซลล์ตลอดเวลา
เมล็ดที่กำลังงอกต้องใช้พลังงานมากเพื่อสร้างรากและเซลล์ใหม่ จึงสลายกลูโคสโดยใช้ออกซิเจนเพื่อสร้าง ATP: C₆H₁₂O₆ + 6O₂ → 6CO₂ + 6H₂O + พลังงาน
จุดสีน้ำเงินคือ O₂ ที่เข้าสู่เซลล์ จุดสีส้มคือ CO₂ ที่ปล่อยออกมา มีจำนวนเท่ากันเพราะกลูโคส 1 โมเลกุลใช้ O₂ 6 โมเลกุลและให้ CO₂ 6 โมเลกุล
KOH ทำให้วัด O₂ ได้
ถ้าไม่มี KOH แก๊ส CO₂ ที่ออกมาจะชดเชย O₂ ที่ถูกใช้ ปริมาตรแก๊สแทบไม่เปลี่ยน เมื่อ KOH ดูดซับ CO₂ (2KOH + CO₂ → K₂CO₃ + H₂O) แก๊สในหลอดจึงลดลงเท่ากับ O₂ ที่ถั่วใช้ ความดันในหลอดต่ำกว่าอากาศภายนอก อากาศภายนอกจึงดันหยดสีเข้าหาหลอด
อ่านปริมาตรจากระยะที่หยดสีเคลื่อน
หลอดแคพิลลารีมีพื้นที่หน้าตัด 1 mm² ปริมาตร = พื้นที่หน้าตัด × ระยะ หยดสีเคลื่อน 1 mm จึงเท่ากับ O₂ 1 mm³ และอัตราการใช้ O₂ = ปริมาตร ÷ เวลา
ชุดควบคุมลูกปัดแก้ว
ลูกปัดแก้วมีปริมาตรเท่ากับถั่ว แก๊สในหลอดจึงเท่ากัน แต่ไม่มีสิ่งมีชีวิต ถ้าหยดสีของชุดควบคุมเคลื่อนที่ แสดงว่าอุณหภูมิหรือความดันอากาศเปลี่ยน ต้องนำระยะนั้นไปปรับแก้ผลของชุดทดลอง ในแบบจำลองนี้อ่างน้ำคงที่ หยดสีของชุดควบคุมจึงอยู่นิ่ง
อ่างน้ำช่วยให้อุณหภูมิคงที่ และต้องเปิดก๊อกทิ้งไว้ให้หลอดมีอุณหภูมิเท่ากับอ่างก่อน จึงปิดก๊อกแล้วเริ่มจับเวลา
อุณหภูมิกับอัตราการหายใจ
การหายใจระดับเซลล์เป็นปฏิกิริยาที่มีเอนไซม์เร่ง เมื่ออุณหภูมิสูงขึ้นโมเลกุลเคลื่อนที่เร็วขึ้นและชนกันบ่อยขึ้น ปฏิกิริยาจึงเร็วขึ้น แบบจำลองนี้ใช้ Q₁₀ = 2 คืออัตราเพิ่มเป็น 2 เท่าทุก 10 °C: 1.0 mm³/min ที่ 20 °C และ 2.0 mm³/min ที่ 30 °C
ในเมล็ดจริงค่า Q₁₀ ไม่คงที่ และเมื่ออุณหภูมิสูงประมาณ 40 °C ขึ้นไป เอนไซม์เริ่มเสียสภาพ อัตราจะลดลง แบบจำลองนี้จึงใช้ช่วง 20–35 °C
ตรวจความเข้าใจ
1หยดน้ำสีเคลื่อนเข้าหาหลอดชุดทดลองเพราะอะไร
O₂ ถูกใช้ไปในการหายใจ ส่วน CO₂ ที่ออกมาถูก KOH ดูดซับ ปริมาตรแก๊สจึงลดลง อากาศภายนอกดันหยดสีเข้าหาหลอด
2หยดสีเคลื่อนที่ 12 mm ใน 6 นาที (หน้าตัด 1 mm²) อัตราการใช้ O₂ เป็นเท่าใด
O₂ = 12 mm × 1 mm² = 12 mm³ อัตรา = 12 ÷ 6 = 2.0 mm³/min
3ที่ 20 °C อัตราการใช้ O₂ เท่ากับ 1.0 mm³/min ตามแบบจำลอง Q₁₀ = 2 ที่ 30 °C จะเป็นเท่าใด
อุณหภูมิเพิ่ม 10 °C อัตราเพิ่มเป็น 2 เท่า 1.0 × 2 = 2.0 mm³/min ลองตั้งอ่างที่ 30 °C แล้ววัดดู
4ถ้าไม่ใส่ KOH และถั่วหายใจโดยใช้กลูโคส หยดสีจะเป็นอย่างไร
กลูโคสใช้ O₂ 6 โมเลกุลและให้ CO₂ 6 โมเลกุล ปริมาตรแก๊สที่หายไปกับที่เพิ่มขึ้นจึงหักล้างกัน
5หลอดชุดควบคุมที่ใส่ลูกปัดแก้วมีไว้เพื่ออะไร
ลูกปัดแก้วไม่หายใจ ถ้าหยดสีของชุดควบคุมเคลื่อน แปลว่ามีปัจจัยอื่นจากภายนอก ต้องนำไปปรับแก้ผลของชุดทดลอง