ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก

รีสไปโรมิเตอร์อย่างง่าย ถั่วเขียวงอกใช้ O₂ เร็วแค่ไหนเมื่ออุณหภูมิเปลี่ยน

ถั่วเขียวงอก 10 g หายใจโดยใช้ O₂ และปล่อย CO₂ สารละลาย KOH ดูดซับ CO₂ ไว้ แก๊สในหลอดจึงลดลง หยดน้ำสีในหลอดแคพิลลารีเคลื่อนเข้าหาหลอด บอกปริมาตร O₂ ที่ถั่วใช้

  • ม.4–5
  • การหายใจระดับเซลล์
  • ประมาณ 20 นาที
  • จำลองการทดลอง
00:00/ 10:00
เวลา (นาที:วินาที)
ก๊อกเปิดอยู่ ยังไม่เริ่มจับเวลา
0.0mm
หยดสีเคลื่อนเข้าหาหลอด
ชุดควบคุม 0.0 mm (อยู่นิ่ง)
0.0mm³
O₂ ที่ถั่วใช้ไป
= ระยะ × 1 mm²
–mm³/min
อัตราการใช้ O₂ ที่วัดได้
แบบจำลองที่ 25 °C: 1.41
แบบจำลองเพื่อการเรียนรู้ ดูสูตรและเงื่อนไข

ชุดทดลองรีสไปโรมิเตอร์

รีสไปโรมิเตอร์อย่างง่ายในอ่างน้ำควบคุมอุณหภูมิ หลอดชุดทดลองบรรจุถั่วเขียวงอก 10 กรัมบนตะแกรงลวดเหนือสารละลาย KOH ต่อกับหลอดแคพิลลารีแนวนอนที่มีหยดน้ำสีบนสเกลมิลลิเมตร หลอดชุดควบคุมบรรจุลูกปัดแก้ว ทั้งสองหลอดแช่ในอ่างน้ำที่ตั้งอุณหภูมิได้ 20 ถึง 35 องศาเซลเซียส 60 15 45 00:00 นาที ตั้ง 25 °C อ่าง 25.0 °C ● คงที่ พร้อมวัด ลากเพื่อตั้งอุณหภูมิ 20 25 30 35 หยดน้ำสี หยดน้ำสี
ความเร็วเวลา

ความเร็วปกติ: 1 นาทีในแบบจำลอง ≈ 1 วินาทีจริง

ควบคุมการทดลอง

ตั้งอุณหภูมิ รอให้อ่างน้ำคงที่ แล้วเริ่มจับเวลา

อุณหภูมิอ่างน้ำ

25 °C

อ่างตอนนี้ 25.0 °C คงที่

สังเกตระหว่างทดลอง

หยดสีฝั่งถั่วเคลื่อนเข้าหาหลอด ส่วนชุดควบคุมลูกปัดแก้วอยู่นิ่ง

ครบ 10 นาที บันทึกผลอัตโนมัติ

อ่างน้ำคงที่ที่ 25 °C ก๊อกยังเปิดอยู่ กดเริ่มทดลองเพื่อปิดก๊อกและจับเวลา 10 นาที

ตัวแปรและแบบจำลอง

ตัวแปรในการทดลอง

ตัวแปรต้น
อุณหภูมิอ่างน้ำ 20–35 °C
ตัวแปรตาม
อัตราการใช้ O₂ ของถั่วเขียวงอก
ตัวแปรควบคุม
ถั่วเขียวงอก 10 g, หน้าตัดหลอด 1 mm², เวลาวัด 10 นาที

อัตราการใช้ O₂ ตามอุณหภูมิ

R = 1.0 × 2(T − 20) ÷ 10
ค่าจากแบบจำลอง 1.41 mm³/min

Q₁₀ = 2: อัตราเพิ่มเป็น 2 เท่าทุก 10 °C เป็นแบบจำลองอย่างง่ายสำหรับช่วง 20–35 °C

อ่านปริมาตรจากระยะ

O₂ = ระยะ × พื้นที่หน้าตัด
ระยะ 1 mm × 1 mm² = O₂ 1 mm³

อัตราการใช้ O₂ = ปริมาตร O₂ ÷ เวลา โดยอ่านระยะที่หยดสีเคลื่อนเข้าหาหลอด

ส่วนประกอบและการสังเกต
ชุดทดลอง
ถั่วเขียวงอกใช้ O₂ ส่วน CO₂ ที่ปล่อยออกมาถูก KOH ดูดซับ
ชุดควบคุม
ลูกปัดแก้วปริมาตรเท่ากับถั่ว ไม่มีการหายใจ หยดสีจึงอยู่นิ่งเมื่ออุณหภูมิคงที่
อ่างน้ำ
ควบคุมอุณหภูมิของทั้งสองหลอดให้เท่ากันก่อนเริ่มวัด
คีย์ลัดและวิธีใช้งาน
Spaceเริ่ม / หยุดชั่วคราว / จับเวลาต่อ Rรีเซ็ตหยดสี ↑ ↓ปรับอุณหภูมิทีละ 1 °C Lแสดงหรือซ่อนป้ายชื่อ Fเต็มจอ

ผลการทดลอง

บันทึกเมื่อจับเวลาครบ 10 นาที

เปรียบเทียบอัตราการใช้ O₂ ที่อุณหภูมิต่าง ๆ กราฟแสดงผลที่วัดได้เทียบกับแบบจำลอง Q₁₀ = 2

ครั้งที่อุณหภูมิ (°C)เวลา (นาที)ระยะ (mm)O₂ (mm³)อัตรา (mm³/min)แบบจำลอง
  ยังไม่มีผล ลองวัดที่ 20, 25, 30 และ 35 °C

บันทึกเมื่อครบ 10 นาที ทดลองซ้ำแต่ละอุณหภูมิเพื่อเปรียบเทียบผล

อัตราการใช้ O₂ กับอุณหภูมิ

อธิบายสิ่งที่เห็น

ถั่วเขียวงอกหายใจระดับเซลล์ตลอดเวลา

เมล็ดที่กำลังงอกต้องใช้พลังงานมากเพื่อสร้างรากและเซลล์ใหม่ จึงสลายกลูโคสโดยใช้ออกซิเจนเพื่อสร้าง ATP: C₆H₁₂O₆ + 6O₂ → 6CO₂ + 6H₂O + พลังงาน

จุดสีน้ำเงินคือ O₂ ที่เข้าสู่เซลล์ จุดสีส้มคือ CO₂ ที่ปล่อยออกมา มีจำนวนเท่ากันเพราะกลูโคส 1 โมเลกุลใช้ O₂ 6 โมเลกุลและให้ CO₂ 6 โมเลกุล

KOH ทำให้วัด O₂ ได้

ถ้าไม่มี KOH แก๊ส CO₂ ที่ออกมาจะชดเชย O₂ ที่ถูกใช้ ปริมาตรแก๊สแทบไม่เปลี่ยน เมื่อ KOH ดูดซับ CO₂ (2KOH + CO₂ → K₂CO₃ + H₂O) แก๊สในหลอดจึงลดลงเท่ากับ O₂ ที่ถั่วใช้ ความดันในหลอดต่ำกว่าอากาศภายนอก อากาศภายนอกจึงดันหยดสีเข้าหาหลอด

อ่านปริมาตรจากระยะที่หยดสีเคลื่อน

หลอดแคพิลลารีมีพื้นที่หน้าตัด 1 mm² ปริมาตร = พื้นที่หน้าตัด × ระยะ หยดสีเคลื่อน 1 mm จึงเท่ากับ O₂ 1 mm³ และอัตราการใช้ O₂ = ปริมาตร ÷ เวลา

ชุดควบคุมลูกปัดแก้ว

ลูกปัดแก้วมีปริมาตรเท่ากับถั่ว แก๊สในหลอดจึงเท่ากัน แต่ไม่มีสิ่งมีชีวิต ถ้าหยดสีของชุดควบคุมเคลื่อนที่ แสดงว่าอุณหภูมิหรือความดันอากาศเปลี่ยน ต้องนำระยะนั้นไปปรับแก้ผลของชุดทดลอง ในแบบจำลองนี้อ่างน้ำคงที่ หยดสีของชุดควบคุมจึงอยู่นิ่ง

อ่างน้ำช่วยให้อุณหภูมิคงที่ และต้องเปิดก๊อกทิ้งไว้ให้หลอดมีอุณหภูมิเท่ากับอ่างก่อน จึงปิดก๊อกแล้วเริ่มจับเวลา

อุณหภูมิกับอัตราการหายใจ

การหายใจระดับเซลล์เป็นปฏิกิริยาที่มีเอนไซม์เร่ง เมื่ออุณหภูมิสูงขึ้นโมเลกุลเคลื่อนที่เร็วขึ้นและชนกันบ่อยขึ้น ปฏิกิริยาจึงเร็วขึ้น แบบจำลองนี้ใช้ Q₁₀ = 2 คืออัตราเพิ่มเป็น 2 เท่าทุก 10 °C: 1.0 mm³/min ที่ 20 °C และ 2.0 mm³/min ที่ 30 °C

ในเมล็ดจริงค่า Q₁₀ ไม่คงที่ และเมื่ออุณหภูมิสูงประมาณ 40 °C ขึ้นไป เอนไซม์เริ่มเสียสภาพ อัตราจะลดลง แบบจำลองนี้จึงใช้ช่วง 20–35 °C

ตรวจความเข้าใจ

ตอบถูก 0 / 5

1หยดน้ำสีเคลื่อนเข้าหาหลอดชุดทดลองเพราะอะไร

O₂ ถูกใช้ไปในการหายใจ ส่วน CO₂ ที่ออกมาถูก KOH ดูดซับ ปริมาตรแก๊สจึงลดลง อากาศภายนอกดันหยดสีเข้าหาหลอด

2หยดสีเคลื่อนที่ 12 mm ใน 6 นาที (หน้าตัด 1 mm²) อัตราการใช้ O₂ เป็นเท่าใด

O₂ = 12 mm × 1 mm² = 12 mm³ อัตรา = 12 ÷ 6 = 2.0 mm³/min

3ที่ 20 °C อัตราการใช้ O₂ เท่ากับ 1.0 mm³/min ตามแบบจำลอง Q₁₀ = 2 ที่ 30 °C จะเป็นเท่าใด

อุณหภูมิเพิ่ม 10 °C อัตราเพิ่มเป็น 2 เท่า 1.0 × 2 = 2.0 mm³/min ลองตั้งอ่างที่ 30 °C แล้ววัดดู

4ถ้าไม่ใส่ KOH และถั่วหายใจโดยใช้กลูโคส หยดสีจะเป็นอย่างไร

กลูโคสใช้ O₂ 6 โมเลกุลและให้ CO₂ 6 โมเลกุล ปริมาตรแก๊สที่หายไปกับที่เพิ่มขึ้นจึงหักล้างกัน

5หลอดชุดควบคุมที่ใส่ลูกปัดแก้วมีไว้เพื่ออะไร

ลูกปัดแก้วไม่หายใจ ถ้าหยดสีของชุดควบคุมเคลื่อน แปลว่ามีปัจจัยอื่นจากภายนอก ต้องนำไปปรับแก้ผลของชุดทดลอง